Google’dan Remziye Hisar’a doodle!

Ünlü kimyager Remziye Hisar, arama motoru Google’da doodle oldu. Genç cumhuriyetin ilk bilim insanlarından Remziye Hisar, çağdaş bilimin öncüsü ve kimya çalışmalarının da birincil kadın ismi olarak anılır.

REMZİYE HİSAR KİMDİR?

Cumhuriyet dönemi Türkiyesinde çağdaş bilimin öncülerinden ve kimya mesleğinin Türkiye’deki birincil bayan öncüsü olarak kabul edilen Remziye Hisar, 1902 yılında Üsküp’te dünyaya geldi. İstihkam yarbayı Salih Hulusi Bey ile Ayşe Refia Hanım’ın dört kızından biri olan Rezmiye Hisar’ın ailesi Meşrutiyetin ilanından bir sene sonra İstanbul’a göç etmiştir.

REMZİYE HİSAR NEREDEN MEZUN OLDU?

Remziye Hisar, Davutpaşa’daki üç yıllık mekteb-i iptida-i’yi, bir yılda demin dokuz yaşında iken tamamladı. Eğitimine İttihat ve Terakki Mektebi ve Emirgan İnas Rüştiyesi’nde sürekli Remziye Hisar, çok sevdiği Türkçe öğretmeninin İstanbul Darülmuallimatı’na (Kız Öğretmen Okulu) aktarma olması üstüne, öğrenimini bu okulda sürdürdü.

15 Temmuz 1919 tarihinde okulun Darülfünun’a planlamak üzere oluşturduğu iki sınıflık bölümünden birincilikle mezun olan Remziye Hisar, Darülfünun’un kimya bölümüne kaydını yaptırdı. Kız öğrencilerin erkek öğrencilerden bambaşka saatlerde ders aldığı bu dönemde, kimya bölümündeki üç bayan öğrenciden birisi idi.

REMZİYE HİSAR EVLİ MİYDİ?

Bakü’de açılacak bir okulda öğretmenlik gerçekleştirmek üzere İstanbul’dan bayan öğretmenler istek edilmesi üzerine hocalarından Sarıklı Vehbi Bey himayesinde beş mektep arkadaşlarıyla birlikte 15 Aralık 1919’da İstanbul’dan ayrılıp Azerbaycan’a gitti. Sovyet Rusya’nın Azerbaycan’ın bağımsızlığına son vermesine kadar bir erkek lisesinde ders verdi. Orada bir kız hoca okulunun açılmasıyla ilgili bahşedilen bir toplantıda Yüzbaşı Hekim Reşit Süreyya Bey ile tanıştı. 20 Nisan 1920’de onunla evlendi ve benzer yıl eşi ile birlikte İstanbul’a döndü.

REMZİYE HİSAR’IN ÇOCUĞU VAR MI?

Ertesi yıl, oğlu Feza Gürsey’i dünyaya getirdi.

Türkiye’de Türk Kurtuluş Savaşı’nın devam ettiği bu dönemde Çukurova bölgesinin Fransızlar’dan geri alınması üstüne kendisi Adana’da Darülmuallima’ya müdür olarak, eşi ise kolordu doktoru olarak görev oldu. Bir buçuk yaşındaki oğlunu annesine bırakarak Adana’ya gitti.

SORBONE ÜNİVERSİTESİ’NDE KİMYA EĞİTİMİ ALDI, MADAM CURİE’NİN ÖĞRENCİSİ OLDU

Cumhuriyetin ilanından sonradan istifa etti ve tedavi amaçlı olarak Paris’te yer alan eşinin yanına gitti. Paris’te Sorbone Üniversitesi’nde kimya eğitimine başladı. Langevin ve Madam Curie gibi çok tanınmış bilim insanlarının öğrencisi oldu. Eğitiminin ikinci yılında Milli Eğitim Bakanlığı bursundan yararlanma hakkı elde etti.

Pasteur Enstitüsü’nü takip ederek biyokimya sertifikası aldı. Doktorasına başlayacağı dönemde bursu kesilince Erenköy Kız Lisesi’ne kimya öğretmeni olarak atanınca yurda döndü. 1924’te kızı Deha Gürsey’i dünyaya getirdi.

PARİS’TE DOKTORA YAPTI

1930 yılında Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın yurtdışı doktora bursundan yararlanarak doktorasını gerçekleştirmek üzere her yerde Paris’e gitti. Eşinden boşanan ve Paris’e çocukları ve kardeşiyle dışarı giden Remziye Hisar, 1933 yılında doktora tezini tamamlayarak Türkiye’ye döndü.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ VE İTÜ’DE DERS VERDİ

1933-1936 yılları arasında İstanbul Üniversitesi’nde kimya ve fizik kimya dersleri verdi. 1936 yılında bir zaman için üniversiteden ayrıldı; Hıfzıssıhha Müessesesi Farmakodinami Şubesi’nde Kimya Mütehassıslığı görevinde bulundu.

1942-1947 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Eczacılık Okulu Çözümlemeli Kimya ve Toksikoloji kürsüsünde tayin yaptı. 1947 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Kimya Kürsüsü’ne atandı. 1955 yılında Fransa’da “Officiel d’Academie” nişanı’na değerinde görüldü. 1959 yılında profesör oldu.

REMZİYE HİSAR NE ZAMAN ÖLDÜ?

1973 yılında emekliye ayrıldı. Yaşamını İstanbul’da Anadoluhisarı Otağtepe’de ailesinden kalma konakta sürdürdü. 1991 yılında Tübitak Hizmet Ödülü’nü aldı. Oğlu Feza Gürsey’i Nisan 1992’de yitirdikten sonradan 13 Haziran 1992’de öldü.

REMZİYE HİSAR BULUŞLARI VE BAŞARILARI

Dördü tercüme, beş ders kitabı yayımlamış; hem kimya dalındaki buluşlarını taşıyan 16 bildirisi Fransa’da yayınlanmıştır. Milletlerarası bildirileri arasında bulunan, Siirt dağlarında yetişen bir bitki türünün etkilerini taşıyan buluşu Fransa’da yayımlanarak bilim dünyasına tanıtılmıştır.

1920’lerden itibaren şiir yazan Remziye Hisar’ın bir takım şiirleri “Bir Bayan Sesi” adlı kitapta bir araya getirilerek yayımlanmıştır.

Yorum yapın