Öksürüğe karşı etkili 8 öneri!

Hastanın öksürüğünün ne değin zamandır devam ettiği, nasıl seyrettiği ve eşlik eden öteki şikayetlerin bu hastalıklar aralarında ayırıcı teşhis yerine getirmek açısından fazla önemli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tülin Sevim, öksürüğün altında yatan 10 nedeni, alınabilecek önlemleri ve tedavisini anlattı; kayda değer uyarılar ve önerilerde bulundu.

Soğuk algınlığında öksürüğe; burun akıntısı, hapşırık, boğaz ağrısı, hafif ateş, halsizlik ve baş ağrısı gibi yakınmalar eşlik eder. Influenza virüsünün neden olduğu mevsimsel gripte ise; kuru ve inatçı öksürüğe, soğuk algınlığı belirtilerinin yanı sıra yaygın beden ağrıları, yüksek alev, nefes darlığı, kusma ve ishal gibi şikayetler eşlik etmektedir.

Virüslerin neden olduğu viral solunum yolu (soğuk algınlığı ve grip) hastalıklarına emrindeki olarak gelişen öksürük günler içinde geriler ve kaybolur. Ama bazı hastalarda tedaviye karşın öksürük aylarca devam edebilmektedir. Kronik inatçı öksürük olarak tanımlanan bu durumun viral enfeksiyonlardan sonradan ortaya meydana çıkan “öksürük aşırı duyarlılığı” ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu tarz öksürük iki aydan uzun zaman devam eder, genellikle kuru öksürük şeklindedir, çok az miktarda balgam görülebilir. Şarkı anlatmak, gülümsemek, derin nefes almak, çalışma, ısı değişikliği, soğuk hava, havadaki partiküller, kokular, kimyasal maddeler gibi faktörler öksürüğü artırır. Hastalar boğazlarına bir şey takılmış gibi hissettiklerini ve sürekli arıtma ihtiyacı duyduklarını ifade ederler. Öksürük aşırı duyarlılığı, aylarca devam eden, hastaları fazla rahatsız eden, çoğu kere doktora başvurmalarına niçin olan, hayat kalitesini bozan bir durumdur.

Alerjik öksürük; bilhassa ilkbahar ve güz aylarında, muhakkak ortamlarda veya emin tetikleyici faktörler ile karşılaşıldığında artar. Öksürükle birlikte; burun akıntısı, geniz akıntısı, hapşırık, gözlerde sulanma, kaşıntı, ara sıra solunum yetmezliği, hışırtılı solunum gibi şikayetler de mevcuttur. Alev çok beklenen bir bulgu değildir.

Doç. Dr. Sevim, “Öksürük, Covid-19’un belirtileri arasında yer almakla birlikte; Covid-19’da hastalarda öksürüğün yanı sıra; ateş, yaygın beden ağrıları, halsizlik, kırıklık, boğaz ağrısı, tat-koku kaybı, solunum yetmezliği gibi şikayetler mevcuttur” dedi.

Kronik öksürüğün sık görülen nedenlerinden biri geniz akıntısıdır. Burun kanalından geriye doğru, boğaza dürüst akış algılama durumu olarak tanımlanır. Hasta yatarken ya da sabahtan uyandığında akıntının arttığını hissedebilir. Alerjik ya da alerjik olmayan inatçı burun iltihabı (rinit) ve sinüzit ile birlikte görülebilir. Hastalarda öksürükle birlikte, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, geniz akıntısı, hapşırık, damakta/burunda/boğazda kaşınma duygusal bulunur, sürekli boğazlarını temizleme ihtiyacı duyarlar. Isı değişikliği, kimyasal maddeler, kokular vb öksürüğü tetikler. Alerji ile ilişkili olduğunda; belirlenmiş mevsimlerde ya da kişi duyarlı olduğu antijenle (ev tozu akarı, kedi, köpek tüyü, küf vb) karşılaştığında geniz akıntısı ve öksürük şikayetleri artar.

Reflü günümüzde çok sık görülen bir hastalıktır ve kronik öksürüğün önemli nedenlerinden biridir. Reflü hastalığının tipik belirtileri göğüs kemiğinin ardından duyulan ve aşağıdan yukarıya, boğaza dürüst yayılan yanma hissi, göğüs ağrısı, yenilen yiyecek veya ekşi sıvının ağıza veya yemek yemek borusuna geri gelmesi, boğaz ağrısı, ses kısıklığı, geğirti, dispepsi, midede ekşimedir. Yürek ağrısı ya da astım hastalığını taklit edebilir. Şikayetler çoğunlukla yemeklerden yarım saat sonra başlar ve öne eğilmekle artar.

Zararlı gaz, duman, toz, parçacık, kimyasal madde ya da tanıdık olmayan gövde solunması akut öksürük nedenidir. Yani ani başlar ve üç haftadan kısa sürer. Yaşadığımız ortamda, iş yerlerimizde, soluduğumuz havada bulunan bu zararlı maddeler solunum yollarını tahriş eder; maruz kalınan bu zehirli maddelerden kurtulmak, hava yollarını arındırmak, akciğerlerimizi korumak için öksürük refleksi çalışmaya başlar. Sigara dumanı, egzoz gazı, partiküller soluduğumuz havada sık karşılaştığımız zararlı maddelerdir.

Zatürre (pnömoni); bakteri, virüs ya da nadiren mantarların niçin olduğu akciğer enfeksiyonudur. En sık görülen belirtiler; ani başlangıçlı alev, titreme, öksürük, balgam, solunum yetmezliği ve göğüs ağrısıdır. Hafif seyredebildiği gibi bilhassa risk grubundaki kişilerde ölüme neden olabilir. Verem da, üç haftadan uzun vakit devamlı, kronik öksürük nedenlerinden biridir. Hastalarda öksürük ile birlikte, iştahsızlık, kilo kaybı, gece terlemesi, ara sıra kan tükürme görülebilir.

Astım, kronik öksürüğün önde gelen nedenlerinden biridir. Tipik olarak öksürükle birlikte hışıltılı solunum ve solunum yetmezliği da görülür. Ataklarla seyreder, ataklar dışarıda hasta ayrıntılarıyla sağlıklı olabilir. Astımın bir daha alçak tipi olarak değerlendirilen öksürükle seyreden astımda ise hışıltılı solunum ya da solunum yetmezliği bulunmayabilir, hastaların tek şikayeti öksürüktür. Kronik bronşit; kronik öksürük ve balgam ile karakterize bir hastalıktır. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığının (KOAH) bir daha aşağı tipidir. KOAH büyük oranda sigara ile ilişkilidir. İlerleyici ve geri dönüşümü olmayan bir hastalıktır. Hastalığın birincil bulgusu kronik öksürüktür. Oysa hastalar bu şikayeti sigaraya bağladıkları için önemsemezler. Vakit içinde rahatsızlık ilerler bir süre sonradan solunum yetmezliği gelişir.

Yüksek kan basıncı ve yürek yetmezliği tedavisinde kullanılan bir takım ilaçlar, bir takım kişilerde kronik öksürük nedeni olabilir.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tülin Sevim, öksürüğe karşısında önerilerini şöyle sıraladı:

* Doktorunuzun verdiği ilaçları ahenkli kullanın.

* Öksürüğü tetikleyen faktörlerden (alerjen, sigara dumanı, kimyasal madde, duman, partikül vb.) uzaktan durun, maruziyeti eksilmek için gerekli önlemleri alın. Örneğin; polen alerjiniz varsa polen yoğunluğunun fazla olduğu günlerde çok gerekmedikçe dışarı çıkmayın. Tekrar hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde de gerekmedikçe dışarı çıkmayın.

* Sigara içmeyin, içilen ortamlarda bulunmayın.

* Yaşadığınız ortamı nemlendirin. Hava nemlendiricisi veya sıcak buharlı bir duş, burun tıkanıklığını azaltmaya yardımcı olur, boğaz ve hava yollarını rahatlatır.

* İstirahat edin, bol bol sıvı tüketin. Ilık su, et ya da tavuk suyu, günde 2-3 fincanı geçmemek koşuluyla bitki çayı boğazı rahatlatarak öksürüğün azalmasını sağlayabilir.

* Sıcak ballı limon öksürüğü rahatlatmakta oldukça yardımcıdır. (1 yaşın altındaki çocuklara verilmemelidir. Şeker Hastalığı hastaları doktoruna danışmalıdır). Zencefil çayı, hatmi kökü çayı, kekik çayı öksürüğü hafifletmek için aşırıya kaçmadan tüketilebilir.
Yemek yedikten sonradan hemencecik yatmayın, özellikle reflüye karşısında yastığınızı yükseltin.

* Tuz su ile gargara yapın. Tuz su; boğaz ağrısını hafifletir, boğazın arkasındaki balgam ve mukusu azaltarak öksürüğü rahatlatır.

Yorum yapın